Wszystkie czasy angielskie: mapa, dzięki której już nigdy się nie zgubisz.

Wszystkie czasy angielskie

„To ile jest tych wszystkich czasów w angielskim?” – to pytanie spędza sen z powiek wielu uczącym się. Dwanaście? Szesnaście? A może dwadzieścia sześć? Głowa może rozboleć od samych liczb. Ale spokojnie, mam dla Ciebie świetną wiadomość. Zaraz udowodnię Ci, że nie taki diabeł straszny, jak go malują, a czasy angielskie są w gruncie rzeczy bardzo przemyślaną strukturą.

Ucz się w uporządkowany sposób

Przygotowujesz się do matury lub innego egzaminu? Potrzebujesz uporządkowanej ścieżki nauki, która połączy teorię z praktyką? Zajrzyj do naszego katalogu kursów i wybierz gotowy plan nauki!


Przejdź do planów nauki →

Zanim zanurzymy się w szczegóły, spójrzmy na trochę statystyk. Badania pokazują, że w codziennej, mówionej angielszczyźnie 5 najczęściej używanych czasów stanowi 96% wszystkich wypowiedzi! Co więcej, sam present simple to ponad połowa (ok. 57%) tego, co usłyszysz na co dzień. Drugi w kolejności jest past simple z wynikiem niecałych 20%.

Co to dla Ciebie oznacza? Że chociaż angielski ma kilkanaście struktur czasowych, do swobodnej komunikacji wystarczy Ci biegłe opanowanie zaledwie kilku z nich. Wiele czasów jest też do siebie bardzo podobnych, a ich nauka to bardziej ewolucja niż rewolucja.

W tym artykule zbiorczym przedstawię Ci wszystkie 12 podstawowych czasów angielskich w kolejności od najczęściej używanych do tych, z którymi spotkasz się rzadziej. Potraktuj go jako punkt odniesienia i mapę, do której zawsze możesz wrócić.

Przy każdym czasie angielskim zobaczysz krótki opis, który obrazuje sposób jego tworzenia oraz wyjaśnia podstawowe przypadki użycia. Znajdziesz też odnośniki do innych powiązanych artykułów, które w sposób szczegółowy omawiają konkretny czas lub różnice między nimi oraz do ćwiczeń sprawdzających w praktyce wiedzę z konkretnego czasu.

Zachęcam Cię do zapisania tej strony do zakładek i wracania do niej za każdym razem, gdy będziesz poznawać nowy czas albo odświeżać wiedzę o już poznanych wcześniej. Artykuł aktualizujemy na bieżąco, gdy na stronie znajdzie się treść powiązana z jakimś czasem, dlatego możesz zaglądać tu regularnie.

A teraz zacznijmy w końcu naszą przygodę z angielskimi czasami!

Czasy angielskie teraźniejsze (present tenses)

1. Present Simple (czas teraźniejszy prosty)

To absolutny król angielskich czasów. Używamy go non-stop.

Zastosowanie:

  • Do mówienia o rutynach, zwyczajach i czynnościach, które regularnie powtarzamy.
  • Do opisywania faktów, prawd ogólnych i zjawisk przyrody.
  • W odniesieniu do rozkładów jazdy, planów lekcji, programów (nawet jeśli mówimy o przyszłości).
  • Z czasownikami statycznymi (stative verbs), które opisują stany, a nie czynności (np. know, believe, like, need).

Tworzenie:

  • Twierdzenia: Osoba + czasownik (w 3 os. l.poj. dodajemy -s lub -es).
  • Pytania: Do/Does + osoba + czasownik.
  • Przeczenia: Osoba + don’t/doesn’t + czasownik.

Przykłady:

I work in a hospital.
Pracuję w szpitalu (stały fakt).

She starts her new job on Monday.
Ona zaczyna nową pracę w poniedziałek (zaplanowane).

The Earth goes round the Sun.
Ziemia krąży wokół Słońca (prawda ogólna).

Do you like coffee?
Czy lubisz kawę? (pytanie o upodobania).

He doesn’t watch TV very often.
On nie ogląda telewizji zbyt często (zwyczaj).

Szczegółowe omówienie:

Praktyka:

2. Present Continuous (czas teraźniejszy ciągły)

Drugi najważniejszy czas teraźniejszy. Opisuje to, co dzieje się „tu i teraz”.

Zastosowanie:

  • Do opisywania czynności, które dzieją się dokładnie w momencie mówienia.
  • Do mówienia o czynnościach tymczasowych, które dzieją się „w okolicy teraźniejszości” (np. w tym tygodniu, w tym miesiącu).
  • Do opisywania zaplanowanych akcji w najbliższej przyszłości (szczególnie z czasownikami ruchu jak go, come, leave).
  • Do opisywania zmieniających się, ewoluujących sytuacji.

Tworzenie:

  • Twierdzenia: Osoba + am/is/are + czasownik z końcówką -ing.
  • Pytania: Am/Is/Are + osoba + czasownik z -ing.
  • Przeczenia: Osoba + am not/isn’t/aren’t + czasownik z -ing.

Przykłady:

Please be quiet. I’m trying to work.
Proszę, bądź cicho. Próbuję pracować (teraz).

She’s learning Italian for her trip.
Ona uczy się włoskiego na wyjazd (czynność tymczasowa).

I’m meeting Peter tonight.
Spotykam się dziś wieczorem z Piotrem (zaplanowane).

Your English is getting better.
Twój angielski się poprawia (zmieniająca się sytuacja).

Are you enjoying the party?
Czy dobrze się bawisz na imprezie?

Szczegółowe omówienie:

Praktyka:

3. Present Perfect (czas teraźniejszy dokonany)

Często mylony z Past simple. Kluczem jest jego „połączenie z teraźniejszością”.

Zastosowanie:

  • Do mówienia o czynnościach, które wydarzyły się w przeszłości, ale ich skutek jest widoczny teraz.
  • Do opisywania naszych doświadczeń życiowych (bez podawania, kiedy dokładnie coś się stało).
  • Z niedawno zakończonymi czynnościami, często ze słówkami just, already, yet.
  • Z czynnościami, które zaczęły się w przeszłości i trwają do teraz (często z for i since).

Tworzenie:

  • Twierdzenia: Osoba + have/has + III forma czasownika (past participle).
  • Pytania: Have/Has + osoba + III forma czasownika.
  • Przeczenia: Osoba + haven’t/hasn’t + III forma czasownika.

Przykłady:

I’ve lost my keys.
Zgubiłem klucze (skutek jest taki, że teraz ich nie mam).

She’s been to Italy twice.
Ona była we Włoszech dwa razy (doświadczenie życiowe).

He has just gone out.
On właśnie wyszedł (niedawno zakończona czynność).

I’ve known him for three years.
Znam go od trzech lat (i wciąż znam).

Have you finished your homework yet?
Czy skończyłeś już pracę domową?

Szczegółowe omówienie:

Praktyka:

4. Present Perfect Continuous (czas teraźniejszy dokonany ciągły)

Podkreśla ciągłość, długość trwania czynności, która zaczęła się w przeszłości i ma związek z teraźniejszością.

Zastosowanie:

  • Do opisywania czynności, która trwała przez jakiś czas i właśnie się skończyła, a jej skutki są widoczne.
  • Do mówienia o czynnościach, które zaczęły się w przeszłości i trwają nieprzerwanie do teraz.
  • Aby odpowiedzieć na pytanie „How long…?” (Jak długo?).

Tworzenie:

  • Twierdzenia: Osoba + have/has been + czasownik z -ing.
  • Pytania: Have/Has + osoba + been + czasownik z -ing.
  • Przeczenia: Osoba + haven’t/hasn’t been + czasownik z -ing.

Przykłady:

Why are you out of breath? Have you been running?
Dlaczego jesteś zdyszany? Biegałeś? (czynność właśnie się skończyła, a skutek jest widoczny).

She’s been learning English for two years.
Ona uczy się angielskiego od dwóch lat (i wciąż się uczy).

How long have you been waiting?
Jak długo czekasz?

It’s been raining all day.
Pada cały dzień (i wciąż pada).

Szczegółowe omówienie:

Praktyka:

Po opanowaniu wszystkich angielskich czasów teraźniejszych, zajrzyj też do naszych przekrojowych ćwiczeń z czasów teraźniejszych i sprawdź, jak radzisz sobie z rozróżnianiem ich wszystkich.

Czasy angielskie przeszłe (past tenses)

5. Past Simple (czas przeszły prosty)

Najważniejszy czas przeszły. Używamy go do mówienia o zakończonych czynnościach.

Zastosowanie:

  • Do opisywania czynności, które zaczęły się i zakończyły w przeszłości, a czas jest określony (np. yesterday, last week, in 1999).
  • Do opowiadania historii i relacjonowania wydarzeń jedno po drugim.

Tworzenie:

  • Twierdzenia: Osoba + II forma czasownika (dla regularnych czasowników końcówka ed).
  • Pytania: Did + osoba + czasownik (w formie podstawowej).
  • Przeczenia: Osoba + didn’t + czasownik (w formie podstawowej).

Przykłady:

Mozart wrote more than 600 pieces of music.
Mozart napisał ponad 600 utworów (jego życie jest zakończone).

I met him yesterday.
Spotkałem go wczoraj (czas jest określony).

We didn’t have a holiday last year.
Nie mieliśmy wakacji w zeszłym roku.

Did you go out last night?
Czy wyszedłeś wczoraj wieczorem?

Szczegółowe omówienie:

Praktyka:

6. Past Continuous (czas przeszły ciągły)

Opisuje tło wydarzeń w przeszłości.

Zastosowanie:

  • Do opisywania czynności, która trwała w określonym momencie w przeszłości.
  • Jako tło dla innej, krótszej czynności (wyrażonej w past simple). Długa czynność w past continuous została przerwana przez krótką w past simple.
  • Do opisywania dwóch czynności, które działy się jednocześnie w przeszłości.

Tworzenie:

  • Twierdzenia: Osoba + was/were + czasownik z -ing.
  • Pytania: Was/Were + osoba + czasownik z -ing.
  • Przeczenia: Osoba + wasn’t/weren’t + czasownik z -ing.

Przykłady:

What were you doing at 10 o’clock last night?
Co robiłeś wczoraj o 10 wieczorem?

I was walking home when I met Dan.
Szedłem do domu, kiedy spotkałem Dana (długa czynność „maszerowania” została przerwana przez krótką „spotkania”).

Kate was watching TV while I was cooking dinner.
Kate oglądała TV, podczas gdy ja gotowałem obiad.

Szczegółowe omówienie:

Praktyka:

7. Past Perfect (czas zaprzeszły)

Używany, by pokazać, co wydarzyło się „jeszcze wcześniej” w przeszłości.

Zastosowanie:

  • Do opisywania czynności, która wydarzyła się przed inną czynnością w przeszłości.
  • Używany, by nadać kontekst i chronologię opowiadanej historii.

Tworzenie:

  • Twierdzenia: Osoba + had + III forma czasownika (past participle).
  • Pytania: Had + osoba + III forma czasownika.
  • Przeczenia: Osoba + hadn’t + III forma czasownika.

Przykłady:

When Sarah arrived at the party, Paul had already gone home.
Kiedy Sarah przybyła na imprezę, Paul już poszedł do domu (jego pójście było wcześniej niż jej przybycie).

At first I thought I’d done the right thing, but I soon realised that I’d made a big mistake.
Najpierw myślałem, że postąpiłem słusznie, ale wkrótce zdałem sobie sprawę, że popełniłem duży błąd.

Had you eaten before you came?
Czy zjadłeś, zanim przyszedłeś?

Szczegółowe omówienie:

Praktyka:

8. Past Perfect Continuous (czas zaprzeszły ciągły)

Wersja „ciągła” czasu Past Perfect, podkreślająca długość trwania czynności, która działa się przed inną czynnością w przeszłości.

Zastosowanie:

  • Do opisywania czynności, która trwała przez jakiś czas przed innym momentem w przeszłości.
  • Aby pokazać przyczynę jakiegoś stanu w przeszłości.

Tworzenie:

  • Twierdzenia: Osoba + had been + czasownik z -ing.
  • Pytania: Had + osoba + been + czasownik z -ing.
  • Przeczenia: Osoba + hadn’t been + czasownik z -ing.

Przykłady:

His hands were dirty because he had been repairing his bike.
Jego ręce były brudne, bo naprawiał rower.

We’d been playing tennis for about half an hour when it started to rain.
Graliśmy w tenisa od około pół godziny, kiedy zaczęło padać.

She had been working there for a year before she quit.
Pracowała tam od roku, zanim zrezygnowała.

Szczegółowe omówienie:

Praktyka:

Po opanowaniu wszystkich angielskich czasów przeszłych, zajrzyj też do naszych przekrojowych ćwiczeń z czasów przeszłych i sprawdź, jak radzisz sobie z rozróżnianiem ich wszystkich.

Czasy angielskie przyszłe (future tenses)

Do wyrażania przyszłości służy kilka struktur, ale te cztery są najważniejsze.

9. Future Simple (czas przyszły prosty)

Najbardziej uniwersalny sposób mówienia o przyszłości.

Zastosowanie:

  • Do wyrażania spontanicznych decyzji, podejmowanych w momencie mówienia.
  • Do składania obietnic, ofert, próśb.
  • Do wyrażania przewidywań opartych na opinii lub przeczuciu.

Tworzenie:

  • Twierdzenia: Osoba + will + czasownik.
  • Pytania: Will + osoba + czasownik.
  • Przeczenia: Osoba + won’t + czasownik.

Przykłady:

’It’s cold in here.’ 'I’ll close the window.’
’Jest tu zimno.’ 'Zamknę okno’ (spontaniczna decyzja).

I will probably be home late tonight.
Prawdopodobnie będę w domu późno wieczorem (przewidywanie).

I promise I won’t tell anyone.
Obiecuję, że nikomu nie powiem.

Szczegółowe omówienie:

Praktyka:

10. Future Continuous (czas przyszły ciągły)

Mówi o czynności, która będzie trwała w określonym momencie w przyszłości.

Zastosowanie:

  • Do opisywania czynności, która będzie w trakcie trwania w konkretnym punkcie w przyszłości.
  • Do uprzejmego pytania o czyjeś plany.

Tworzenie:

  • Twierdzenia: Osoba + will be + czasownik z -ing.
  • Pytania: Will + osoba + be + czasownik z -ing.
  • Przeczenia: Osoba + won’t be + czasownik z -ing.

Przykłady:

This time next week I’ll be lying on a beach.
O tej porze w przyszłym tygodniu będę leżeć na plaży.

Don’t phone between 7 and 8. We’ll be eating dinner.
Nie dzwoń między 7 a 8. Będziemy jeść obiad (= będziemy w trakcie czynności jedzenia).

Szczegółowe omówienie:

Praktyka:

11. Future Perfect (czas przyszły dokonany)

Opisuje czynność, która zostanie zakończona przed określonym momentem w przyszłości.

Zastosowanie:

  • Do mówienia o czynności, która będzie zakończona przed konkretnym punktem w przyszłości (często z by lub by the time).

Tworzenie:

  • Twierdzenia: Osoba + will have + III forma czasownika.
  • Pytania: Will + osoba + have + III forma czasownika.
  • Przeczenia: Osoba + won’t have + III forma czasownika.

Przykłady:

By the time you get home, I will have cleaned the house.
Zanim wrócisz do domu, posprzątam dom.

Next year, they will have been married for 25 years.
W przyszłym roku będą małżeństwem od 25 lat.

Szczegółowe omówienie:

Praktyka:

12. Future Perfect Continuous (czas przyszły dokonany ciągły)

Najrzadziej używany czas, podkreśla długość trwania czynności aż do pewnego momentu w przyszłości.

Zastosowanie:

  • Do podkreślenia, jak długo będzie trwała czynność w danym momencie w przyszłości.

Tworzenie:

  • Twierdzenia: Osoba + will have been + czasownik z -ing.
  • Pytania: Will + osoba + have been + czasownik z -ing.
  • Przeczenia: Osoba + won’t have been + czasownik z -ing.

Przykłady:

Next year I will have been working in the company for 30 years.
W przyszłym roku minie 30 lat, odkąd pracuję w tej firmie.

By the end of the day, I will have been studying for eight hours.
Pod koniec dnia będę się uczył już osiem godzin.

Po opanowaniu wszystkich angielskich czasów przyszłych, zajrzyj też do naszych przekrojowych ćwiczeń z czasów przyszłych i sprawdź, jak radzisz sobie z rozróżnianiem ich wszystkich.

Szczegółowe omówienie:

Praktyka:

Podsumowanie

Uff, dobrnęliśmy do końca! Widzisz? To nie było takie straszne.

Pamiętaj, kluczem jest zrozumienie, kiedy i dlaczego używamy danego czasu, a nie wkuwanie na pamięć regułek. Skup się na pierwszych czasach z tej listy, a Twoja komunikacja w języku angielskim wskoczy na zupełnie nowy poziom. Z czasem zaczniesz dostrzegać duże podobieństwa pomiędzy siostrzanymi czasami simple, continuous i perfect i zaczniesz stosować je intuicyjnie.

Traktuj ten artykuł jako swoją gramatyczną „ściągę” i wracaj do niego, kiedy tylko poczujesz potrzebę. Powodzenia!

Czas na wyzwanie!

Przetestuj swoją wiedzę z czasów angielskich w praktyce. Nasze ćwiczenia czekają na Ciebie!

Zobacz wszystkie ćwiczenia →

Podobne wpisy